Gebruikte verlichting voor een 300 liter aquarium

Op deze pagina wordt de verlichting van mijn 300 liter aquarium beschreven dat 100x60x50 cm (lxbxh) meet.  Op deze pagina zullen o.a de lichtkap, de voorschakel apparatuur, de gebruikte TL balken en toepassing van de verlichting beschreven worden. Hierbij zullen de keuze die ik gemaakt heb voor de verlichting toegelicht worden en wat mijn ervaringen met deze verlichting zijn. Meer informatie over het effect van TL verlichting en de benodigde hoeveelheid boven aquarium kan gevonden worden in het artikel TL verlichting en het beplant aquarium.

De lichtkap
Aangezien ik het aquarium waarvoor deze verlichting gebruikt wordt op bestelling heb laten bouwen (bij de firma Aquaria Veldhuis), had ik ook goed de kans om een verlichting naar wens boven het aquarium aan te brengen. Bij het bepalen van de hoeveelheid TL balken die ik boven het aquarium wilde hebben, ben ik uit gegaan van het idee dat het grootste deel van het aquarium geschikt moet zijn voor planten met een relatief hoge lichtbehoefte en dat de verlichting aan de randen van het aquarium in ieder geval geschikt moet zijn voor planten met een gemiddelde lichtbehoefte. In het geval van mijn aquarium met een lengte van 100 cm, betekend dit dat er uitgegaan moet worden van TL balken van 30 Watt, die een lengte hebben van 90 cm. Persoonlijk heb ik zitten twijfelen tussen 5 of 6 TL balken boven het aquarium, waarbij ik uiteindelijk gekozen heb voor een aantal van 5 TL balken boven het aquarium. Omgerekend naar watt/liter komt dit neer op een verlichting van 0.5 watt/liter voor dit aquarium. Afhankelijk van de gebruikte soort TL balken komt dit naar mijn mening uit als een gemiddeld tot iets boven gemiddeld verlicht aquarium. Met een dergelijke verlichting is het over het algemeen goed mogelijk om in de middenzone van het aquarium ook planten met een hoge lichtbehoefte te houden. Doordat dit aquarium met zijn breedte van 60 cm breder is dan de meeste aquariums komt deze middenzone voor mijn aquarium neer op een breedte van zo'n 40 cm, waardoor het naar mijn mening goed mogelijk is om op de meeste plaatsen in dit aquarium planten met een redelijk hoge lichtbehoefte te houden. Meer informatie over het effect van een TL verlichting boven het aquarium is terug te vinden in het artikel TL verlichting en het beplant aquarium

Verlichting + reflectors in de lichtkap
Schakelboord van de verlichting
Positie van het schakelboord in de onderkast
Spectrum van de Arcadia Original Tropical TL lamp Spectrum van de Arcadia Fresh Water TL lamp
De lichtkap met ingeschakelde verlichting
Aquariumplanten verlicht met 2 Arcadia Fresh Water TL balken en 3 Arcadia Tropical TL balken
Aquariumplanten verlicht met 3 Arcadia Original Tropical TL balken

De lichtkap van dit aquarium werd standaard geleverd met een witte afwerking  aan de binnenkant, wat al zorgt voor een redelijk goede reflectie van de verlichting. Om echter een nog beter rendement uit de verlichting te halen heb ik er ook nog voor gekozen om aparte reflectors (van het merk Juwel) aan te schaffen voor iedere TL balk, zodat het licht van de TL balken zo veel mogelijk ten bate komt van de planten in het aquarium. Op de bovenste foto op deze pagina zijn de verlichting en gebruikte reflectors in de lichtkap van dit aquarium te zien.

De voorschakelapparatuur
Bij de lichtkap die ik heb laten bouwen wordt de voorschakelapparatuur standaard geleverd op een schakelboord. Dit schakelboord bestaat uit een witte plaat die naar believen ingebouwd kan worden in de onderkast van het aquarium. Op dit boord zitten de starters voor de TL verlichting, voor iedere TL balk een stopcontact en nog een aantal stopcontacten voor de overige apparatuur. De tweede foto op deze pagina toont het deel van dit schakelboord waarop de starters van de TL balken zijn geplaatst. Op deze foto is goed te zien dat er verder geen beschermende kap over de starters zit. Dit heeft als voordeel dat de warmte van de starters gemakkelijk afgevoerd kan worden. Gesloten kasten (zoals ik op mijn vorige aquarium gebruikte) kunnen in de zomer namelijk behoorlijk warm worden, doordat ze hun warmte niet zo gemakkelijk af kunnen voeren. Een nadeel van het ontbreken van een beschermkap is dat er gemakkelijker water op vitale delen kan komen, maar aangezien de stopcontacten op de zelfde plaats zitten is het sowieso al belangrijk om het schakelboord op plek te monteren waar de kans op waterproblemen klein is. Persoonlijk heb ik er dan ook voor gekozen om het schakelboord aan de rechterkant van mijn aquariumkast te monteren, terwijl het filter en de leidingen hiervan uiterst links in de onderkast geplaatst zijn. De derde foto op deze pagina toont hoe deze inrichting van de kast eruit ziet.

De gebruikte TL balken
Aangezien ik zelf een voorkeur heb voor dicht beplante aquariums heeft de verlichting boven het aquarium als voornaamste doel de fotosynthese van de planten optimaal te ondersteunen. De TL balken die ik voor dit aquarium en mijn vorige aquarium gebruikte waren dan ook altijd met dit doel uitgezocht. Bij mijn vorige aquarium heb ik hiervoor gebruik gemaakt van een combinatie van warmwit lampen (met een hoog rood aandeel) en zogenaamde daglicht lampen. Hoewel deze lamptypes bij mijn vorige aquarium altijd naar volle tevredenheid gefunctioneerd hebben, wilde ik bij dit aquarium toch weer wat anders uitproberen. 

Ook voor dit aquarium heb ik weer gekozen voor een combinatie van neutraal witte lampen en lampen met een hoog rood aandeel, maar deze keer heb ik er voor gekozen speciaal voor het aquarium ontwikkelde lampen te gebruiken. Voor dit aquarium is mijn keus gevallen op de lampen 'Original Tropical' en 'Fresh Water' van het merk Arcadia. De 'Original Tropical' lamp is een lamp met een optimale lichtcurve voor de fotosynthese en accentueert blauwe en rode tinten. In de grafiek rechts is het spectrum van deze lamp te zien waarin doormiddel van een groene lijn het ideale spectrum van de fotosynthese weergegeven wordt. In deze grafiek is ook goed te zien dat het voor planten belangrijke blauwe en rode spectrum goed gevolgd wordt door het spectrum van deze lamp. De 'Fresh Water' lamp is een neutraal witte lamp met een hoge lichtopbrengst die de natuurlijke kleuren van vissen en planten goed uit laat komen. In de grafiek van het spectrum van deze lamp, aan de rechterzijde van de pagina, is goed te zien dat de pieken in het blauwe en rode spectrum respectievelijk meer naar het groene en gele deel van het lichtspectrum opgeschoven zijn, wat voor een meer neutrale kleurweergave zorgt.

Voor de verlichting van mijn aquarium heb ik gekozen voor een combinatie van drie 'Original Tropical' lampen en twee 'Fresh Water' lampen. De foto rechts toont hoe deze lampen eruit zien in de lichtkap wanneer ze ingeschakeld zijn. Op deze foto is goed te zien dat de 'Original Tropical' lamp een min of meer roze schijnsel heeft en de 'Fresh Water' lamp een neutraal wit schijnsel. De gekozen combinatie van lampen geeft boven mijn aquarium een mooie neutrale weergave van de kleuren van de zowel de groene als de rode planten in het aquarium. Op de eerste foto met aquariumplanten uit mijn aquarium is te zien dat zowel de kleuren van de rood- als groenbladige planten goed uitkomen met de gecombineerde lichtkleuren. Wanneer er enkel gebruik gemaakt wordt van de 'Original Tropical' lampen zoals het geval is op de onderste foto is goed te zien dat de rode kleuren van de planten nog veel beter uitkomen, het nadeel van enkel dit licht is dat de kleuren van de groene planten juist veel minder mooi uitkomen in dit licht zoals ook op de onderste foto te zien is. Ook is op deze foto goed te zien dat de zwarte achterwand van het aquarium onder dit licht niet geheel natuurlijk aandoet en een lichte roze tint vertoont. Enkel het gebruik van de 'Original Tropical' lamp boven het aquarium is dan ook niet aan te raden, omdat dit een vertekend beeld geeft van de kleuren. Wel schakel ik mijn verlichting zo dat het aquarium het laatste half uur van de dag enkel belicht wordt met een 'Original Tropical' lamp wat in combinatie met de op de foto getoonde Althernanthera reineckii 'Lilacina' een erg spectaculair gezicht is. Zeker doordat deze plant aan het eind van de dag de bladeren iets omhoog samentrekt komt de lila onderkant van de bladeren van deze plant dan erg mooi tot zijn recht. 

Wat betreft kleurweergave en het effect op de planten in het aquarium ben ik tot nog toe zeker tevreden over de gekozen TL balken, waardoor ik op dit punt zeker geen klachten heb over deze verlichting. Voor de economische consument hebben deze lampen wel als belangrijk nadeel dat ze een stuk steviger geprijsd zijn dan de tradioneel in het aquarium gebruikte lampen zoals ik die ook voor mijn vorige aquarium gebruikte. Vooral de 'Fresh Water' lamp is duur in aanschaf, maar ook de 'Original Tropical' lamp is zeker geen goedkope lamp. In november 2002 betaalde ik voor de 30 Watt 'Original Tropical' lamp 16,85 en voor de 30 Watt 'Fresh Water' lamp maar liefst 25,80 euro.

De toepassing van de verlichting
De gebruikte verlichting voor dit aquarium staat per dag ongeveer 12 uur aan. Hierbij worden 's ochtends de voorste vier TL balken stapsgewijs met tijdklokken ingeschakeld in een tijdsbestek van ongeveer een uur. De vijfde TL balk in de lichtkap wordt pas halverwege de middag voor een paar uur ingeschakeld. Deze laatste TL balk wordt maar enkele uren per dag gebruikt, doordat ik op de achterwand een aantal planten heb gebruikt die niet zo van fel licht houden, waardoor het in verband met bealging van deze planten niet wenselijk is deze achterste TL balk continue te gebruiken. Tegen het eind van de dag wordt de verlichting stapsgewijs uitgeschakeld in een tijdsbestek van zo'n 1,5 uur waarbij het laatste halfuur enkel nog één 'Original Tropical' lamp boven het aquarium aanstaat. 

Op dit moment (23-03-2003) het ik deze verlichting pas zo'n 4 weken in gebruik, waardoor ik op de lange termijn nog niet al te veel kan zeggen over deze verlichting. Op dit moment lijkt deze verlichting echter ruimschoots voldoende voor al de planten in het aquarium en ontwikkelen alle planten de juiste bladkleuren. Ook op de voorgrond lijkt de verlichting nog ruim voldoende voor lichtbehoeftige planten, wat o.a. te zien is aan de vorming van oranje gekleurde bladeren bij de 'groene' plant Hygrophila corymbosa "kompact" en een relatief horizontale groei van de plant Heteranthera zosterifolia.

Als onderhoud van de verlichting zullen zo nu en dan de reflectors en de lampen schoongemaakt moeten worden zodat het rendement van de verlichting niet al te veel af neemt. Verder moeten de TL balken boven het aquarium regelmatig vervangen worden doordat het lichtrendement na verloop van tijd afneemt. Na hoeveel tijd dit moet gebeuren is voor mij niet geheel duidelijk doordat er mensen zijn die beweren dat na 6 maanden het rendement te laag zou zijn terwijl weer andere een periode van 1 jaar noemen en er zijn er ook nog enkele die een periode van 2 jaar noemen. Om hier wat meer duidelijkheid over te krijgen ben ik op internet opzoek gegaan naar meer duidelijke informatie hierover. Op de site van Aquarianen Gent heb ik het artikel Licht gevonden waarover o.a. meer duidelijkheid gegeven wordt over het rendement verlies van TL verlichting. Hier wordt aan de hand van gegevens van Osram getoond dat 80% van de lampen na een brandduur van 8000 uren nog een lichtrendement moeten hebben van 80%, wat bij een verlichtingsduur van 12 uur per dag op bijna 2 jaar uitkomt. Op de verpakkingen van lampen van Arcadia en Sylvania wordt voor aquariums nog steeds aanbevolen de lampen eens per jaar te vervangen. Zelf vervang ik de lampen van mijn aquarium dan ook nog conservatief ieder jaar. Echter het zou dus ook kunnen zijn dat ik hierdoor geld weggooi, doordat mijn lampen nog wel een jaar langer zouden kunnen voldoen, want financieel is het voor een fabrikant alleen maar voordeling wanneer mensen ieder jaar hun lampen vervangen. Verder vervang ik mijn lampen altijd stapsgewijs zodat de lichtopbrengst niet in één keer sterk toe neemt en zo gevoelige planten kan beschadigen. In de toekomst is mijn streven dan ook om verspreid over het jaar iedere 2 tot 3 maanden een TL balk uit de lichtkap te vervangen.

 

Terug naar de hoofdpagina